Kontrola antydopingowa

Poniżej opisane są poszczególne etapy kontroli antydopingowej, rozpoczynając od planowania badań na zabezpieczeniu próbek i dostarczeniu ich do laboratorium kończąc.

Również można obejrzeć film, który przedstawia w uproszczeniu cały proces procedury kontroli antydopingowej. Link poniżej.

www.antydoping.pl/pl/centrum_pobran/filmy

Planowanie badań antydopingowych

Każda Narodowa Agencja Antydopingowa, w tym również Komisja do Zwalczania Dopingu w Sporcie dysponuje opracowanym przez siebie rocznym planem badań i posiada w swoich strukturach komórkę analiz i planowania, która realizuje z niezbędnymi modyfikacjami ten plan. Każda kontrola antydopingowa wynikająca z powyższego planu jest ostatecznie zlecana do wykonania przez wąską zapewniającą poufność informacji grupę osób tzw. Zespół Planowania Badań i Oceny Próbek.  Kluczową informacją dla opracowania rocznego planu jest ta, która mówi o:

• ogólnej ilości możliwych do wykonania testów antydopingowych (zależnych od dostępnego budżetu),
• określeniu ilości testów moczu i testów krwi,
• określeniu ilości testów wykonywanych na i poza zawodami,
• podziale badań ze względu na dyscypliny olimpijskie i nieolimpijskie,
• rankingu dyscyplin o dużej skali ryzyka dopingowego,
• statystyce badań i możliwości wprowadzania bieżącej korekty.

Wokół samego planowania i powyższych punktów są formułowane niekiedy błędne i nieprawdziwe opinie, które mówią o tym że:

• agencja antydopingowa działa bez przyjętego planu,
• wykonywanie testów ze względu na udział poszczególnych dyscyplin sportu jest przypadkowe,
• wykonywanie testów ze względu na udział poszczególnych dyscyplin sportu jest tendencyjne i nie uwzględnia rzeczywistych zagrożeń,

Wybór zawodnika do kontroli antydopingowej

Ten etap kontroli najczęściej uwzględnia następujące kryteria:

• poziom sportowy zawodnika,
• progresja wyników i sportowych osiągnięć zawodnika,
• okresy treningowe i kalendarz startów,
• rodzaj uprawianej dyscypliny sportu,
• analizę badań z przeszłości,

Tak jak w przypadku planowania badań tak i przy wyborze zawodnika do kontroli często spotykamy nie mające podstaw tezy mówiące o:

• przypadkowym typowaniu zawodnika do kontroli,
• typowaniu ze względu na znane nazwisko,
• typowaniu przy uwzględnieniu osób trzecich (konkurenci, trenerzy),

Powiadamianie zawodnika o kontroli antydopingowej

• Zawodnik o kontroli antydopingowej powinien być powiadomiony jako pierwszy przez uprawnionego członka zespołu kontrolującego lub współpracującego wolontariusza,
• Zawodnik od momentu pisemnego powiadomienia ma określony czas (najczęściej jest to 30 lub 60 minut) aby pojawić się w Stacji Kontroli Dopingu
• Zawodnik od chwili powiadomienia aż do momentu przybycia do Stacji Kontroli Dopingu znajduje się pod „dyskretnym” nadzorem osoby do tego uprawnionej,
• Zawodnik po zawiadomieniu nie może korzystać z toalety.

Również na tym etapie dochodzi niekiedy do naruszenia przepisów, które najczęściej leżą po stronie organizatora imprezy sportowej a w szczególności dotyczą braku zabezpieczenia możliwości eskorty i doprowadzenia zawodnika do Stacji Kontroli Dopingu.

Sesja pobierania próbek

Sesja pobierania próbek (mocz lub krew), odbywa się w Stacji Kontroli Dopingu, czyli miejscu, które zgodnie z przepisami powinno by odizolowane i zapewniać podstawowe poszanowanie intymności. Miejsce takie powinno być starannie przygotowane przez organizatora zawodów. W przypadku kontroli wykonywanych w trybie poza zawodami (zgrupowanie sportowe, testy na obiektach klubowych lub w domu) Przewodniczący Zespołu Kontrolującego decyduje o wyborze miejsca przeznaczonego do przeprowadzenia kontroli antydopingowej. Za całość przeprowadzonej kontroli antydopingowej oraz wszelkie decyzje podejmowane w trakcie jej przebiegu odpowiada Przewodniczący Zespołu Kontrolującego. W szczególności decyduje on o:

• wyborze miejsca kontroli,
• sposobie powiadamiania zawodników wyznaczonych do kontroli antydopingowej,
• czasie jakim dysponuje zawodnik aby pojawić się w stacji kontroli dopingu,
• możliwości udzielenia pozwolenia na uczestnictwo zawodnika w konferencji prasowej lub ceremonii dekoracji,

Zawodnik przybywając w wyznaczonym na zawiadomieniu czasie do Stacji Kontroli Dopingu powinien:

• okazać dokument tożsamości z aktualnym identyfikującym go zdjęciem, a w szczególnych przypadkach powinien przedstawić dokument uzupełniający,
• jeśli to możliwe przybyć z osobą towarzyszącą (trener, lekarz, opiekun) szczególnie w przypadku zawodników niepełnoletnich. Osoba towarzysząca podpisuje wraz z zawodnikiem protokół kontroli dopingu tylko w przypadku kiedy uczestniczy od początku do końca w całej procedurze kontrolnej,
• wybrać zestaw certyfikowanych przez WADA i MKOL naczyń do zbiórki moczu oraz sprawdzić ich stan pod kątem ewentualnej usterki, wady czy stopnia czystości,
• umiarkowanie nawadniać organizm w przypadku braku gotowości do przeprowadzenia kontroli (tylko testy moczu),
• oddać wymaganą przepisami ilość moczu pod nadzorem członka zespołu kontrolującego,
• wszystkie czynności wykonywać samodzielnie,
• przekazać informacje dotyczące przyznania wyłączeń terapeutycznych i przyjmowanych przez ostatnie 7 dni preparatów leczniczych,
• sprawdzić dokładnie na protokole kontroli dopingu poprawność zapisanych danych  ze szczególnym uwzględnieniem unikalnego kodu badania,
• zwrócić się do przedstawicieli zespołu kontrolującego o stosowne wyjaśnienia w przypadku jakichkolwiek wątpliwości pojawiających się na każdym etapie postępowania kontrolnego,
• zwrócić się do przedstawicieli zespołu kontrolnego lub organizatora imprezy sportowej o udostępnienie tłumacza w przypadku trudności językowych.

Wymienione powyżej kluczowe punkty sesji pobierania czasem w niesłusznej opinii wielu osób mogą posłużyć za przedmiot manipulacji. Wątpliwości dotyczą przede wszystkim:

• niedostatecznej obserwacji przy pobieraniu próbek,
•  złego zabezpieczenia pobranych próbek z możliwością ingerowania w ich skład,
• bezstronności kontrolerów w stosunku do badanych  zawodników (ewentualność działań korupcyjnych),

Bezpieczeństwo i działania po wykonaniu kontroli

Po przeprowadzeniu kontroli antydopingowej przedstawiciele zespołu kontrolującego mają obowiązek prawidłowo zabezpieczyć pobrane próbki i sporządzoną dokumentację oraz przygotować transport próbek do laboratorium i dokumentów do siedziby agencji antydopingowej. Transport próbek do laboratorium Antydopingowego odbywa się natychmiast po zakończeniu kontroli a ich odbiór jest potwierdzany przez podpis uprawnionego pracownika. Dostarczana do laboratorium dokumentacja pozbawiona jest danych personalnych zawodników a ich analiza odbywa się według certyfikowanych i konfirmowanych procedur analitycznych określonych przez Światową Agencję Antydopingową.  Działania te odnoszą się do:

• umieszczenia pobranych próbek w zbiorczym pojemniku transportowym i ich zabezpieczeniu na czas transportu jednorazową plombą,
• przygotowania i zabezpieczenia oddzielnej dokumentacji pokontrolnej dla Agencji Antydopingowej i Laboratorium,
• bezpiecznego transportu próbek do laboratorium przez przedstawiciela zespołu kontrolującego lub zakontraktowanego przewoźnika.

Na tym etapie bardzo często spotykamy się z sugestiami, które mogły by dawać mylne wrażenie o możliwości manipulacji lub łamania przepisów antydopingowych. Najczęstsze z nich dotyczą:

• braku należytego bezpieczeństwa przy transporcie próbek,
• obawy przed przekazaniem danych zawodnika pracownikom laboratorium,
• możliwości popełnienia błędu przez pracowników laboratorium.