Czym jest TUE ?

W kontekscie kryzysu w norweskich biegach narciarskich oraz wycieku wrażliwych danych medycznych dotyczacych wielu zawodników z całego świata publikujemy podstawowe informacje na temat wyłączeń dla celów terapeutycznych przygotowane przez Światową Agencję Antydopingową. 

 

 

WPROWADZENIE

 

Od 13 września 2016 r. grupa hakerów „Fancy Bear” publikuje na swojej stronie internetowej partie poufnych danych sportowców, pozyskanych nielegalnie z konta Igrzysk Olimpijskich Rio 2016 Antydopingowego Systemu Administracyjno-Zarządzającego (ADAMS) Światowej Agencji Antydopingowej (WADA). W szczególności publikuje ona dane dotyczące wyłączeń dla celów terapeutycznych (TUE) zgłaszanych przez organizacje antydopingowe (ADO) – federacje międzynarodowe (IF), krajowe organizacje antydopingowe (NADO) oraz organizatorów ważnych wydarzeń sportowych (MEO).

 

Było to możliwe dzięki wykradzeniu danych dotyczących kont internetowych metodą „spear phishing”, za pomocą których hakerzy uzyskali hasła do systemu ADAMS.

 

WADA nie ma podstaw do stwierdzenia, że uzyskali oni dostęp do szerszej części systemu ADAMS.

 

Agencja bardzo poważnie traktuje zaistniałą sytuację dotyczącą prywatności sportowców. Utworzony zespół reagowania kryzysowego aktywnie współpracuje z organami ścigania w Kanadzie i innych krajach, a także wykorzystuje informacje uzyskane w toku dochodzeń do zapobiegania dalszym włamaniom. Ponadto prowadzimy konsultacje z najlepszymi specjalistami ds. bezpieczeństwa cybernetycznego w celu zapewnienia tego, by nie uzyskano dostępu do dalszych informacji z szerszej części systemu ADAMS.

 

Sytuacja stała się przedmiotem wielu doniesień medialnych zawierających niestety także wiele błędnych informacji. Sytuacja, w której wyłączenia dla celów terapeutycznych sportowców są przedmiotem publicznej debaty opierającej się na częściowych, poufnych informacjach medycznych, jest bardzo niefortunna. Nie należy zmuszać sportowców do publicznego uzasadniania ich wyłączeń dla celów terapeutycznych.

 

Program TUE stanowi ściśle kontrolowany, niezbędny element sportu zawodowego; cieszy się on powszechną akceptacją sportowców, lekarzy i wszystkich zainteresowanych podmiotów w dziedzinie zwalczania dopingu.

 

Niniejsze często zadawane pytania opracowano w celu sprostowania błędnych informacji i ochrony praw uczciwych sportowców zagwarantowanych na mocy Światowego kodeksu antydopingowego (Kodeksu) oraz Standardu międzynarodowego wyłączeń dla celów terapeutycznych (ISTUE).

 

 
 

 

 

CZĘSTO ZADAWANE PYTANIA

 

1.    CZYM SĄ TUE I DLACZEGO SIĘ ICH UDZIELA?

 

Sportowcy, podobnie jak my wszyscy, mogą cierpieć na schorzenia lub choroby zmuszające ich do zażywania określonych lekarstw/substancji lub poddawania się określonym procedurom/metodom.

 

W przypadku sportowców dana substancja lub metoda może znajdować się na przyjętej przez WADA Liście substancji i metod zabronionych (zwanej dalej „listą”). W takich przypadkach może im być udzielone TUE, dające im prawo do stosowania danej substancji lub metody.

 

TUE są udzielane przez organizacje antydopingowe (ADO) – IF, NADO i organizatorów ważnych wydarzeń sportowych (MEO) – wyłącznie po rzetelnej procedurze oceny, opisanej w ISTUE, a także ocenie przez trzech lekarzy specjalizujących się w medycynie sportowej lub innych właściwych specjalizacjach.

 

Udzielone TUE są poddawane dalszej ocenie przez właściwe ADO i WADA.

 

2.      OD JAK DAWNA ISTNIEJĄ TUE?

 

TUE (zwane pierwotnie wyłączeniami lekarskimi) istnieją od początku lat 90. XX wieku. Komisja lekarska Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego (MKOl) uznała, że część sportowców cierpi na schorzenia wymagające stosowania lekarstw/substancji lub sposobów leczenia/metod znajdujących się na liście substancji i metod zabronionych.

 

Standard międzynarodowy wyłączeń dla celów terapeutycznych (ISTUE) został przyjęty pierwotnie w 2004 r. i wszedł w życie dnia 1 stycznia 2005 r. W latach 2009, 2010, 2011 i 2015 następowały jego aktualizacje.

 

3.    KTÓRZY SPORTOWCY MOGĄ WYSTĄPIĆ O TUE?

 

Wszyscy sportowcy biorący udział w rywalizacji sportowej na szczeblu międzynarodowym (zdefiniowanym przez każdą federację międzynarodową) lub szczeblu krajowym (zdefiniowanym przez każdą krajową organizację antydopingową) mogą złożyć wniosek o udzielenie TUE.

 

4.      JAKIE SĄ KRYTERIA UDZIELANIA TUE?

 

Istnieją następujące kryteria udzielania TUE:

 

1.    Bez stosowania zabronionej substancji lub metody sportowiec cierpi na poważne problemy zdrowotne;

2.    Stosowanie substancji do celów terapeutycznych nie powoduje znacznej poprawy osiąganych wyników;

3.    Nie istnieje rozsądna terapia alternatywna wobec stosowania substancji lub metody zabronionej w innym przypadku;

4.    Konieczność stosowania danej substancji lub metody nie wynika z wcześniejszego stosowania substancji lub metody bez udzielonego TUE, które byłyby zabronione w okresie ich stosowania.

 

Aby możliwe było udzielenie TUE, spełnione muszą być wszystkie cztery kryteria.

 

5.    KTO UDZIELA TUE?

 

Wszystkie ADO muszą ustanowić jasne procedury, na podstawie których sportowcy cierpiący na udokumentowane schorzenie mogą złożyć wniosek o udzielenie TUE i taki wniosek może być należycie rozpatrzony przez panel niezależnych lekarzy, zwany Komitetem Wyłączeń dla Celów Terapeutycznych (TUEC).

 

ADO muszą ujawnić szczegóły tej procedury poprzez opublikowanie informacji w widocznym miejscu na swojej stronie internetowej. Następnie ADO, za pośrednictwem swoich TUEC, są odpowiedzialne za zatwierdzanie lub odrzucanie takich wniosków.

 

6.    NA CZYM POLEGA ROLA WADA PRZY KONTROLI TUE?

 

WADA pełni dwojaką rolę w procesie TUE. Po pierwsze, Agencja – za pośrednictwem swojego TUEC – ma prawo monitorować i kontrolować wszystkie TUE udzielone przez ADO, a także – po przeprowadzeniu takiej kontroli – ma prawo do zmiany każdej decyzji.

 

Po drugie, sportowiec składający do ADO wniosek o TUE, który zostaje odrzucony, może odwołać się do WADA o zmianę tej decyzji. W niektórych przypadkach WADA musi zweryfikować decyzje w sprawie TUE podejmowane przez ADO oraz może zweryfikować inne decyzje w sprawie TUE. Jeżeli WADA stwierdzi, że odrzucenie wniosku w sprawie TUE było niezgodne z ISTUE, Agencja może zmienić tę decyzję.

 

Sama WADA nie zatwierdza składanych przez sportowców wniosków dotyczących TUE.

 

7.    CO DZIEJE SIĘ, KIEDY SPORTOWCOWI UDZIELA SIĘ TUE?

 

TUE są udzielane w odniesieniu do określonej metody lub substancji, z określoną dawką i sposobem podawania. Ponadto są one udzielane na ograniczony okres i wygasają. Sportowiec musi przestrzegać wszystkich warunków leczenia wskazanych we wniosku dotyczącym TUE. Istotne zmiany sposobu leczenia wymagają złożenia nowego wniosku i weryfikacji przez TUEC.

 

Po udzieleniu TUE przez ADO przesyła ona informację do WADA, która następnie ma możliwość weryfikacji tej decyzji. Jeżeli decyzja jest niezgodna z ISTUE, WADA może ją zmienić i odmówić udzielenia TUE.

 

Decyzja WADA nie ma mocy wstecznej. Z tego względu zmiana decyzji nie ma mocy wstecznej i nie unieważnia się wyników uzyskanych przez sportowca przed takim zgłoszeniem. Jednakże jeżeli zmieniona decyzja w sprawie TUE dotyczy TUE z mocą wsteczną, taka zmiana również działa z mocą wsteczną.

 

8.    CZY TUE SĄ POTRZEBNE? CZY LUDZIE POTRZEBUJĄCY ZABRONIONYCH SUBSTANCJI LUB METOD POWINNI BYĆ WYKLUCZENI Z UPRAWIANIA SPORTU?

 

Tak, zdecydowaną większością opinii sportowców, lekarzy i zainteresowanych podmiotów w dziedzinie zwalczania dopingu TUE zostały uznane za konieczne.

 

Nie można poważnie traktować koncepcji wykluczenia z uprawiania sportu sportowców cierpiących na takie schorzenia, jak cukrzyca, astma, choroba zapalna jelita grubego, reumatyzm itp. Byłoby to sprzeczne z fundamentalną wartością sportu, jaką jest prawo dostępu do sportu i udziału w rywalizacji, od dawna uznawaną przez wiele konwencji międzynarodowych.

 

9.    CZY SPORTOWCY, ŚRODOWISKO ITP. MOGĄ WYKORZYSTYWAĆ TUE DO OSZUKIWANIA?

 

Udzielenie TUE jest wynikiem szczegółowego procesu weryfikacji, określonego w Kodeksie i ISTUE. Proces obejmuje ocenę wszystkich TUE przez trzech lekarzy specjalizujących się w medycynie sportowej lub innych właściwych specjalizacjach.

 

TUE zapewnia ograniczone wyłączenie na stosowanie określonej zabronionej substancji lub metody z przepisaną dawką, częstotliwością, sposobem podawania i czasem trwania. W skład TUEC, dokonujących oceny wniosków, wchodzą specjaliści z zakresu medycyny, mający doświadczenie w medycynie sportowej lub innych właściwych specjalizacjach.

 

W przypadku sportowców na szczeblu międzynarodowym TUE udzielane przez NADO muszą zostać uznane (zatwierdzone) przez IF. WADA ma prawo monitorować, kontrolować i unieważniać wszystkie zatwierdzone wnioski dotyczące TUE.

 

10.  CZY TUE JEST NIESPRAWIEDLIWE WOBEC ZDROWYCH SPORTOWCÓW, KTÓRZY NIE MOGĄ STOSOWAĆ ZABRONIONYCH SUBSTANCJI LUB METOD?

 

Jak stwierdzono w ISTUE, sportowcowi może być udzielone TUE wyłącznie w razie udowodnienia:

 

·         występowania faktycznego schorzenia wymagającego leczenia;

·         braku rzetelnej, dozwolonej alternatywy; oraz

·         braku poprawy wyników wykraczających poza powrót do normalności.

 

Większość sportowców wymagających TUE często znajduje się w trudniejszej sytuacji z uwagi na swoje schorzenie, pomimo możliwości stosowania lekarstw.

 

11.  DLACZEGO NIE UJAWNIA SIĘ INFORMACJI O KORZYSTANIU Z TUE PRZEZ SPORTOWCÓW?

 

Fundamentalnym prawem człowieka jest zachowanie poufności jego osobistych informacji medycznych. Nikt nie chciałby ujawnienia takich informacji, a tym bardziej poddawania ich debacie publicznej.

 

Nie należy zmuszać sportowców do publikowania informacji dotyczących ich TUE, co może zasadniczo powodować ujawnienie ich schorzenia lub choroby, ani też zmuszać do publicznej obrony uprawnionego korzystania przez nich z TUE.

 

Bardzo niefortunną sytuacją jest poddanie TUE sportowców publicznej debacie na skutek cyberataku, na podstawie częściowych, poufnych informacji medycznych oraz nieprawdziwych informacji dotyczących programu TUE.

 

Program TUE stanowi ściśle kontrolowany, niezbędny element sportu zawodowego; cieszy się on powszechną akceptacją sportowców, lekarzy i wszystkich zainteresowanych podmiotów w dziedzinie zwalczania dopingu.

 

12.  BIORĄC POD UWAGĘ OBECNE DZIAŁANIA HAKERÓW, CZY SPORTOWIEC ZOSTAŁBY UZNANY WINNYM NARUSZENIA PRZEPISÓW ANTYDOPINGOWYCH, GDYBY NIE WPROWADZIŁ SWOJEGO TUE DO SYSTEMU ADAMS?

 

Zachęca się sportowców do dalszego umieszczania ich danych w systemie ADAMS.

 

WADA sądzi, że członek grupy hakerskiej „Fancy Bear” nielegalnie uzyskał dostęp do systemu ADAMS za pomocą konta utworzonego na potrzeby igrzysk Rio 2016. Było to możliwe dzięki wykradzeniu danych dotyczących kont internetowych metodą „spear phishing”, za pomocą których hakerzy uzyskali hasła do systemu ADAMS. Nie mamy podstaw do stwierdzenia, że uzyskali oni dostęp do szerszej części systemu ADAMS.

 

13.   CZY INNE CZĘŚCI SYSTEMU ADAMS SĄ BEZPIECZNE?

 

Cyberatak był możliwy dzięki wykradzeniu danych dotyczących kont internetowych metodą „spear phishing”, za pomocą których hakerzy uzyskali dostęp do systemu ADAMS przez konto utworzone na potrzeby igrzysk Rio 2016.

 

WADA nie ma podstaw do stwierdzenia, że uzyskali oni dostęp do szerszej części systemu ADAMS.

 

14. DLACZEGO W LATACH 2014-2016 LICZBA TUE WZROSŁA O 48%?

 

Ten wzrost wynika ze zwiększenia się liczby TUE wprowadzanych do systemu ADAMS, a nie z większej liczby wniosków dotyczących TUE. Częściowo jest to efektem decyzji, przyjętej w maju 2016 r. przez Radę Założycielską WADA, dotyczącej egzekwowania nałożonego na ADO obowiązku wprowadzania wszystkich TUE do systemu ADAMS, wraz z szerszym stosowaniem systemu ADAMS ze względu na igrzyska olimpijskie i paraolimpijskie Rio 2016.

 

15.  CZY TO PRAWDA, ŻE WIELU SPORTOWCOM UDZIELA SIĘ TUE NA ŚRODKI PRZECIWBÓLOWE, BETA-2 AGONISTYCZNE (LEKARSTWA NA ASTMĘ) I HORMONY TARCZYCY?

 

TUE może być udzielone wyłącznie w odniesieniu do substancji lub metody zabronionej. Hormony tarczycy, większość środków przeciwbólowych i wiele wziewnych beta-2 agonistów nie jest zabronionych (o ile są przyjmowane w dawkach leczniczych).

Partnerzy
wykonanie Gapi.pl